Αρχική Πολιτική Το Βυζάντιο αλώθηκε επειδή παραμέλησε την άμυνά του

Το Βυζάντιο αλώθηκε επειδή παραμέλησε την άμυνά του

Από antwnio

Καμία άλλη ημερομηνία δεν έχει εντυπωθεί στο συλλογικό υποσυνείδητο του Έθνους μας όσο η 29η Μαΐου, η «αποφράς ημέρα» που η «βασιλίς των πόλεων» κυριεύθηκε από τους Οθωμανούς. Αποτελεί κοινό τόπο το γεγονός ότι  «η πόλις εάλω» επειδή είχε αποδυναμωθεί η άμυνα της, τόσο σε έμψυχο όσο και σε άψυχο υλικό. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία του 15ο αιώνα είχε απαξιώσει σε τέτοιο βαθμό τις στρατιωτικές της υποδομές και ικανότητες, που ουσιαστικά η επερχόμενη καταστροφή της Πόλης ήταν αναπόφευκτη και αναμενόμενη. Η πτώση είχε προδιαγραφεί καθώς η Αυτοκρατορία δεν ήταν παρά η σκιά του παλαιού της εαυτού, ενώ τα δυτικά κράτη έχοντας να αντιμετωπίσουν δικά τους εσωτερικά προβλήματα και εξωτερικούς εχθρούς, ακόμη και αν το ήθελαν, δεν ήταν σε θέση να βοηθήσουν το Βυζάντιο.

Η υπεροχή των πολιορκητών ήταν συντριπτική σε αριθμούς, σε στρατιωτική οργάνωση αλλά κυρίως σε οπλισμό σε σχέση με την παραμελημένη άμυνα της Πόλης. Την περίοδο της πολιορκίας είναι η πρώτη φορά στην στρατιωτική ιστορία που καταγράφεται μαζική χρήση πυροβολικού, πυροβολικό που έπαιξε σημαντικότατο ρόλο στην εκπόρθηση των βυζαντινών τειχών. Με το πυροβολικό οι Τούρκοι βομβάρδισαν τα χιλιόχρονα τείχη της Πόλης προξενώντας πολλά καταστροφικά ρήγματα και καταπονώντας τους πολιορκούμενους με την συνεχή προσπάθεια να επισκευάζουν τις ζημιές. Ο σουλτάνος στο θέμα του πυροβολικού υπήρξε ιδιαίτερα προνοητικός, αλλά και καταρτισμένος σε εξοπλιστικά θέματα. Ακολούθως αναφέρουμε την πτυχή αυτής της ιστορίας για να επιβεβαιώσουμε την σημασία που έπαιξε στην πολιορκία ο εξοπλισμός των Τούρκων με σύγχρονα κανόνια.

Το 1452 παρουσιάστηκε στον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο ο Ούγγρος οπλουργός πυροβόλων Orban (Ουρβανός) για να του προσφέρει τις υπηρεσίες του. Ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ όμως λόγω των πενιχρότατων οικονομικών μέσων της Πόλης δεν μπορούσε να πληρώσει για τις υπηρεσίες, τις πρώτες ύλες  και τα τεχνικά μέσα για την κατασκευή του βαρέως τύπου κανονιού που πρότεινε ο Ουρβανός, ο οποίος μετά την αρνητική απάντηση του Παλαιολόγου προσέφυγε στους Οθωμανούς. Ο Ούγγρος οπλουργός δήλωσε στον Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ τον Β΄ (γνωστός και ως Πορθητής) ότι ήταν σε θέση να κατασκευάσει κανόνια που εκτοξεύουν πολύ μεγάλο λίθο, κατάλληλο για να διαπεράσει το πάχος και την αντοχή των τειχών της Πόλης. Ο Σουλτάνος τον προσέλαβε με μεγάλο μισθό και του έδωσε την απαραίτητη χρηματοδότηση για την κατασκευή των κανονιών.

Στην ελληνική πλευρά ο Κωνσταντίνος διαβλέποντας τον κίνδυνο της πολιορκίας προσπαθούσε με τα πενιχρά του μέσα να ενισχύσει την άμυνα της Πόλης. Ο τελευταίος Αυτοκράτορας έκανε ότι καλύτερο μπορούσε με τα μέσα που διέθετε. Επισκεύασε τα τείχη και στρατολόγησε όλους τους άνδρες που μπορούσαν να πολεμήσουν, ο ιστορικός της εποχής Σφραντζής κάνει λόγο για 4.773 Έλληνες και περίπου 2.000 ξένους μισθοφόρους. Όμως η φρουρά αυτή δεν ήταν επαρκής, ούτε υπήρχε οργανωμένο σύστημα άμυνας και ούτε ο κατάλληλος εξοπλισμός. Οι περισσότεροι από τους 7.000 υπερασπιστές της Πόλης δεν ήξεραν να πολεμούν και μάχονταν με τις ασπίδες, τα ξίφη και τα τόξα τους περισσότερο βάσει ενστίκτου παρά ικανοτήτων ή εκπαίδευσης.

Στην αντίπαλη πλευρά ο στρατός των Τούρκων ανερχόταν σε περίπου 150.000, αποτελείτο δε από πεζικό, ιππικό, πυροβολικό και τους ελαφρά οπλισμένους τοξότες, σφενδονιστές και ακοντιστές. Ο στρατός αυτός ήταν πολύ καλά εξοπλισμένος με σύγχρονα αμυντικά και επιθετικά όπλα της εποχής. Οι πολεμιστές έφεραν ασπίδες επενδυμένες με σίδηρο, κράνη, τόξα και βέλη, ξίφη και οτιδήποτε άλλο θεωρούνταν κατάλληλο για τειχομαχία, η δε στρατιωτική δομή και οργάνωση αυτού του στρατού θα μπορούσε ακόμη και με σημερινά δεδομένα να χαρακτηριστεί τέλεια.

Οι Τούρκοι με το πυροβολικό τους και τα κανόνια του Ούγγρου οπλουργού προκαλούσαν τεράστιες ζημιές στα τείχη, τα οποία έπλητταν καθ’ όλη την διάρκεια της ημέρας από την αρχή της πολιορκίας την 6η Απριλίου 1453. Τα κανόνια του Ουρβανού έκαναν μεγάλη ζημιά στα τείχη της Πόλης, τα οποία πλέον ήταν ανεπαρκή στο σύγχρονο πυροβολικό της εποχής. Οι Έλληνες υπερασπιστές δεν προλάβαιναν να επισκευάσουν τα ρήγματα από τις συνεχιζόμενες βολές των κανονιών και τις προσπάθειες των Τούρκων να εισβάλουν από τα ρήγματα στην Πόλη. Από την 19η Μαΐου έως και την πτώση της Πόλης την 29η  του ιδίου μηνός, οι βομβαρδισμοί των τειχών ήταν συνεχείς και ανηλεείς και οι προσπάθειες των Ελλήνων να επισκευάσουν τα τείχη ασταμάτητες, αλλά ταυτόχρονα και άκαρπες. Το ηθικό των πολιορκημένων είχε καταπέσει, υπήρχε έλλειψη πολεμοφοδίων και τροφίμων και οι υπερασπιστές είχαν λιγοστέψει. Οι προσευχές δεν μπορούσαν να σώσουν την Πόλη. Στις 27 Μαΐου πραγματοποιήθηκε ο ισχυρότερος βομβαρδισμός από την αρχή της πολιορκίας με αποτέλεσμα την πολύ μεγάλη κατάρρευση των τειχών στην Πύλη του Αγίου Ρωμανού, κάτι που ευνόησε την μαζική είσοδο των Τούρκων. Ο Αυτοκράτορας γνώριζε τι θα επακολουθούσε. Στις 28 και 29 Μαΐου οι Τούρκοι πραγματοποιούν τις τελικές τους επιθέσεις και εισβάλουν από τα κατεστραμμένα πλέον τείχη. Έλληνες και Γενουάτες μισθοφόροι του Ιουστινιάνη αγωνίζονται με απαράμιλλο θάρρος και γενναιότητα στην πύλη του Αγίου Ρωμανού, σε μια μάχη που διήρκεσε πολλές ώρες έως το ξημέρωμα της 29ης Μαΐου. Μετά τον τραυματισμό του Ιουστινιάνη, ενός πολύ γενναίου πολεμιστή στο πλευρό των Ελλήνων, ο Αυτοκράτορας υπερασπίζεται μόνος του με ελάχιστους πολεμιστές την Πύλη του Αγίου Ρωμανού, ενώ ταυτόχρονα η Κερκόπορτα, κοντά στα ανάκτορα του Πορφυρογέννητου, ανοίγει και εισβάλουν και από εκεί οι Τούρκοι, με τους υπερασπιστές να μην μπορούν πλέον να συγκρατήσουν τα δυο μέτωπα εισβολής. Η Πύλη του Αγίου Ρωμανού και η Κερκόπορτα ήταν τα δυο τελευταία σημεία μάχης του Ελληνισμού του Βυζαντίου. Ο Αυτοκράτορας έπεσε μαχόμενος, αν και οι συνθήκες του θανάτου του παραμένουν αδιευκρίνιστες. Οι Τούρκοι πιθανότατα δεν γνώριζαν ότι αυτός που είχαν θανατώσει ήταν ο τελευταίος Αυτοκράτορας των Ελλήνων.

«Εάλω η Πόλις» αντήχησε σε όλη την Βασιλεύουσα, μια άλωση που ήταν αναπόφευκτη και αναμενόμενη, διότι η ιστορία τιμωρεί τους λαούς που παραμελούν την άμυνα τους. Είναι προφανές ότι κάθε λαός πρέπει να διδάσκεται από τις ιστορικές του αποτυχίες, αποτυχίες όμως οι οποίες δεν πρέπει να επαναλαμβάνονται. Σήμερα ζούμε άλλου τύπου αλώσεις οι οποίες αν και μικρές είναι καθημερινές και εξίσου επικίνδυνες και οδυνηρές με την 29η Μαΐου 1453. Οι συνεχείς υποχωρήσεις απέναντι στην τουρκική προκλητικότητα, η εισβολή χιλιάδων μουσουλμάνων εποίκων με την ανοχή προδοτικών κυβερνήσεων, η ένταξη σε συμμαχίες που μόνο καταστροφές έχουν επιφέρει στην Πατρίδα μας και η εγκληματική παραμέληση της Άμυνας μας αποτελούν μικρές αλώσεις που συνολικά και αθροιστικά είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσουν νέα εθνική καταστροφή.

Γ. Λιναρδής

Διαβάστε επίσης